Sağlık Hizmetlerinde Personel Liderliği: Ekibi Görmek, Ekibi Yönetmek
Bu yazı yazarın kişisel görüşlerini yansıtır; çalıştığı veya daha önce çalıştığı kurumları temsil etmez.
Hastane bir ekip işidir
Bir hastanenin iyi çalışması, çoğu zaman en az klinik bilgi kadar, binlerce kişinin birbirine uyumuna bağlıdır. Doktor ve hemşirelerin yanında temizlik, güvenlik, hasta taşıma, yemek ve refakat hizmetlerinde çalışan ekipler de hasta deneyiminin ayrılmaz parçasıdır. Liderlik bu yüzden yalnızca klinik birimlerin değil, hastanenin tamamının meselesidir.
Liderlik ile çalışan esenliği arasındaki ilişki
Shanafelt ve arkadaşlarının büyük bir sağlık kuruluşunda yaptığı çalışmada, 3.896 hekim ve bilim insanına anket gönderilmiş, %72,2’si yanıt vermiştir. Hekimlerin kendi doğrudan yöneticilerinin liderlik niteliklerine verdiği her puan; tükenmişlik olasılığında yüzde 3,3’lük azalma ve memnuniyette yüzde 9,0’lık artışla ilişkili bulunmuştur [1].
Bu bulguyu dikkatli okumak gerekir: Çalışma tek bir kurumda, hekimler üzerinde ve kesitsel olarak yapılmıştır; bu nedenle ilişkiyi gösterir, nedensellik kanıtlamaz. Yine de bir yöneticinin davranışlarının ekip üzerindeki etkisinin ölçülebilir olduğunu gösteren güçlü bir işarettir.
Görünmeyen ekipler: destek hizmetleri çalışanları
Hastanedeki destek hizmetleri çalışanları, hasta güvenliğinin ön saflarında yer alır. JAMA Network Open’da 2025’te yayımlanan nitel bir çalışmada, bir akademik tıp merkezindeki 10 çevre hizmetleri çalışanı hem gurur hem kopukluk hissettiklerini ifade etmiştir: “temiz bir alanı sürdürmekten” ve “başkalarına yardım etmekten” gurur duyarken, klinik ekiplerle bağlantısızlık, “görünmezlik” ve değersiz görülme duyguları yaşadıklarını söylemişlerdir. Çözüm olarak en çok iletişimi, klinik ekibin eşit bir üyesi olarak tanınmayı ve “tek ekip gibi çalışmayı” dile getirmişlerdir [2].
Çalışma küçüktür ve Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılmıştır; sonuçları Türkiye’ye doğrudan taşıyamayız. Ancak mesaj evrenseldir: Hizmetin önemini ekibe hissettirmek bir nezaket değil, yönetsel bir sorumluluktur.
Türkiye’de çalışan algısı
Türkiye’de şehir hastaneleriyle ilgili çalışmalar da çalışanın deneyimine işaret eder. Beş şehir hastanesi yöneticisiyle yapılan bir yüksek lisans çalışmasında personel sayısının istenen düzeyin altında kaldığı ve mevcut personelin iş yükünün arttığı belirtilmiştir [3]. Ankara’da yapılan bir başka araştırmada ise sağlık çalışanları, vatandaşlara kıyasla şehir hastaneleri hakkında daha olumsuz görüş bildirmiştir [4]. Bu çalışmalar liderlerin iş yükü, personel planlaması ve iletişim konularına özel dikkat göstermesi gerektiğini düşündürür.
Dengeyi kurmak: performans ve insan
SLA gibi ölçüm sistemleri hizmet kalitesi için güçlü araçlardır; ancak ölçüm baskısı sahaya “ceza korkusu” olarak yansırsa ekip motivasyonu zarar görür. Bu yüzden ölçümleri bir suçlama aracı olarak değil, ortak öğrenme zemini olarak kullanmak gerekir.
Kişisel gözlemlerime göre beş ilke
- Görünür olun. Sahaya çıkmak, vardiya devirlerinde bulunmak ve ekiple doğrudan konuşmak, raporlardan daha çok şey söyler.
- Açık ve düzenli iletişim kurun. Çalışanlar neyin neden istendiğini bilmek ister [2].
- İş yükünü adil dağıtın. Planlama, vardiya ve dinlenme düzeni dürüst verilere dayanmalıdır [3].
- Yetkinlik geliştirin. Eğitim, hem hizmet kalitesini hem de çalışanın kendine güvenini artırır.
- Takdir edin ve ekibe dâhil edin. Destek hizmetleri çalışanlarını klinik ekibin bir parçası olarak görmek, iletişimi ve sahiplenmeyi güçlendirir [2].
Sonuç
Liderlik, makamdan değil davranıştan doğar. Hastane gibi 7/24 çalışan, kritik ve çok katmanlı bir yapıda ekibini gören, dinleyen ve adil davranan yöneticiler hem çalışanların hem de hastaların yaşadığı deneyimi iyileştirir.
Kaynakça
- Shanafelt, T. D., Gorringe, G., Menaker, R., Storz, K. A., Reeves, D., Buskirk, S. J., Sloan, J. A., & Swensen, S. J. (2015). Impact of organizational leadership on physician burnout and satisfaction. Mayo Clinic Proceedings, 90(4), 432–440. https://doi.org/10.1016/j.mayocp.2015.01.012
- Allis, N., Chen, Z., Jones, L. G., et al. (2025). Perceptions of clinical connectedness among hospital environmental service workers. JAMA Network Open, 8(1). https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.53775
- Ceylan, Y. (2020). Türkiye sağlık sektöründe kamu özel işbirliği ve şehir hastaneleri (Yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi. https://acikerisim.omu.edu.tr/entities/publication/f3e9a55f-6d32-4d2d-906d-bf3c587873ce
- Taş, M. Ö. (2018). Vatandaşların ve sağlık çalışanlarının şehir hastaneleri ile ilgili görüşlerinin belirlenmesi: Ankara ili örneği (Yüksek lisans tezi). Atılım Üniversitesi. https://ada.atilim.edu.tr/entities/publication/d96116e6-91ef-4648-8ed3-89894cb012a8